Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Powered By | blogger widgets

Η ιστορία της τράπουλας.

Μια από τις συνήθειες των ημερών πριν και μετά την Πρωτοχρονιά, αποτελεί και το παιχνίδι με τα χαρτιά, για το καλό του νέου χρόνου. Ποια είναι όμως η ιστορία της τράπουλας και από πού προήλθε;


Κατ' αρχήν η λέξη τράπουλα σημαίνει δεσμίδα παιγνιοχάρτων και προέρχεται από την ιταλική λέξη "trappola" η οποία σημαίνει παγίδα, δόλος. Προέλευσή της είναι το ιταλικό παιχνίδι ταρόκ ή ταρόκο, το οποίο παιζόταν με χοντρά τετράγωνα ή παραλληλόγραμμα χαρτιά με αριθμημένες φιγούρες και συνδύαζε την ψυχαγωγία με την κερδοσκοπία. Το παιχνίδι αυτό προέκυψε από την τράπουλα Ταρό που γνωρίζουμε ακόμα και σήμερα, μόνο που η χρήση της είναι για προβλέψεις του μέλλοντος. Δεν είναι απίθανο, αρχικά η απλή τράπουλα και το Ταρό να συνυπήρχαν, στη συνέχεια να ενώθηκαν και αργότερα να διαφοροποιήθηκαν ξανά.

Τέσσερις είναι οι λαοί - χώρες, που διεκδικούν την πατρότητα της τράπουλας και των παιγνιοχάρτων. Οι Άραβες είναι η πρώτη εκδοχή, αφού συνέβαλαν στη διάδοση κάποιων μορφών τράπουλας. Επέφεραν όπως είναι φυσικό κάποιες αλλαγές σ' αυτές, όμως δεν είναι οι εφευρέτες της.


Μια άλλη άποψη, θέλει τα παιγνιόχαρτα να εμφανίζονται για πρώτη φορά στην Αίγυπτο, έχοντας πάνω τους θρησκευτικές απεικονίσεις, άποψη που ασπάζονται περισσότερο οι αποκρυφιστές, οι οποίοι θεωρούν πως η εφεύρεση των τραπουλόχαρτων χρονολογείται πριν από τον έντυπο λόγο (χίλια χρόνια προ Χριστού). Θεωρούν επίσης πως η τράπουλα ήταν η πρώτη μορφή βιβλίου και ότι τα τραπουλόχαρτα (στη μορφή που είχαν τότε) αποτύπωναν συμβολικά την αρχέγονη γνώση και αποτελούσαν μέρος της λατρείας του αρχαίου Αιγύπτιου θεού Τοθ. Με τη βοήθεια αυτής της τράπουλας μπορούσαν να προβλέπουν το μέλλον των ανθρώπων και να παίρνουν τις συμβουλές του θεού. Πιστεύεται μάλιστα πως αυτή η τράπουλα ήταν ο "πρόγονος" της τράπουλας Ταρό, έτσι όπως τη γνωρίζουμε και σήμερα.

Μια τρίτη άποψη τοποθετεί την επινόηση των παιγνιόχαρτων μεταξύ του 9ου και 10ου αιώνα, στην Ινδία. Τα χαρτιά είχαν πολεμικές αναπαραστάσεις και η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός της ομοιότητας των συμβόλων των πρώτων ευρωπαϊκών τραπουλόχαρτων και των συμβολικών ινδουιστικών παραστάσεων. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που συνδέουν την προέλευση της τράπουλας από το σκάκι, αφού η λέξη ναϊμπ, που εκφράζει τη χαρτοπαιξία στην ινδοστανική, σημαίνει υπολοχαγός.


Τα περισσότερα επιχειρήματα συγκεντρώνει η άποψη που συνδέει την τράπουλα με την Κίνα, όπου ως γνωστό εφευρέθηκε και το χαρτί. Κάποιοι ιστορικοί πιστεύουν πως τα παιγνιόχαρτα εμφανίστηκαν για πρώτη φορά μεταξύ του 7ου και 10ου αιώνα και μπορεί να τα χρησιμοποιούσαν παράλληλα και ως χαρτονομίσματα, αφού η ομοιότητα των κινέζικων χαρτονομισμάτων και παιγνιοχάρτων είναι σημαντική.

Αυτό που είναι σίγουρο είναι πως η τράπουλα δεν είναι ευρωπαϊκή εφεύρεση, αφού ήρθε στην Ευρώπη από την Ασία, είτε από τους Σταυροφόρους, είτε από τους Άραβες της Ισπανίας, είτε από τους Σαρακηνούς που επιτέθηκαν στη Σικελία, εκεί γύρω στον 14ο αιώνα. Μάλιστα, η ιταλική και ισπανική λέξη για τα παιγνιόχαρτα έχει αραβική προέλευση και έρχεται να ενισχύσει την άποψη της μεταφοράς από Άραβες, Σαρακηνούς ή και Σταυροφόρους. Δεν είναι διόλου απίθανο να έφτασαν στην Ευρώπη τα τραπουλόχαρτα από διαφορετικά σημεία, με ελάχιστη χρονική διαφορά και στην πορεία αλληλοεπηρεάστηκαν αλλά και συγχωνεύτηκαν.


Τόσο η κατασκευή, όσο και η εξέλιξη διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Όσο βρισκόμαστε στα πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας της τράπουλας, τόσο πιο πολυτελής είναι η κατασκευή της. Όσο όμως η διάδοσή της στα λαϊκά στρώματα μεγαλώνει, τόσο κατασκευάζονται φθηνότερες τράπουλες, οι οποίες είναι πιο προσιτές. Τα πρώτα χαρτιά ήταν από περγαμηνή ή λεπτά οστέινα φύλλα, χειροποίητα ζωγραφισμένα, πραγματικά αριστουργήματα. Η εφεύρεση της ξυλογραφίας και της τυπογραφίας, καθιστούν ευκολότερη την εκτύπωση και την τράπουλα πιο φθηνή. Ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείτε πλέον το χαρτόνι, το οποίο επιστρώνεται με διάφορα υλικά όπως το κερί ή το βερνίκι, για μεγαλύτερη αντοχή.

Μεταξύ του 1450 και του 1550 υπήρχαν τουλάχιστον 350 κατασκευαστές τράπουλας στη Γαλλία, ενώ το Ουλμ και η Κολωνία στη Γερμανία, η Βιέννη, η Γένουα, η Τεργέστη, η Λυών, η Τουλούζη, η Αβινιόν, η Ρουέννη, η Λιμόζ και το Παρίσι ήταν τα αρχικά κέντρα κατασκευής. Οι γαλλικές τράπουλες ήταν πολύ φθηνές με αποτέλεσμα να κατακλύσουν όλη την Ευρώπη και την Αγγλία, στην οποία αποτέλεσαν και πρότυπο κατασκευής των αγγλικών.


Ένας φάντης μπαστούνι πάνω στο άλογό του μεγέθους 19x9 cm είναι από τα παλαιότερα ευρωπαϊκά τραπουλόχαρτα που σώζονται του 14ου ή 15ου αιώνα και βρίσκεται στο μουσείο του Μπασάντο. Επίσης, 13 φύλλα φυλάσσονται στην Αίθουσα Λιθογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Παρισιού και λέγεται ότι προέρχονται από τράπουλα που κατασκευάστηκε το 1392 για λογαριασμό του βασιλιά Καρόλου του Στ΄.




Η παλαιότερη ελληνική τράπουλα χρονολογείται στα 1822 και σ' αυτή, οι τέσσερις ρηγάδες είχαν τη μορφή του Αλ. Υψηλάντη, του Οδυσσέα Ανδρούτσου, του Γεωργάκη Ολύμπιου και του Γεωργίου Καντακουζηνού, αντίστοιχα. Η αμέσως επόμενη χρονικά τυπώθηκε το 1829 στην Ουγγαρία και είχε ως φιγούρες τις εικόνες των ηρώων της Επανάστασης του 1821, δηλ. των Καποδίστρια (Ρήγας κούπα), Κουντουριώτη (Ρήγας σπαθί), Μαυροκορδάτου (Ρήγας καρό), Υψηλάντη (Ρήγας μπαστούνι, Ελλάδας (Ντάμα κούπα), Αθηνάς (Ντάμα καρό), Καρτερίας (Ντάμα μπαστούνι), Μιαούλη (Βαλές κούπα), Κολοκοτρώνη (Βαλές σπαθί), Μπότσαρη (Βαλές καρό και Κανάρη (Βαλές μπαστούνι. Αυτά τα 11 φύλλα βρίσκονται σήμερα στο Ιστορικό και Εθνολογικό Μουσείο Αθηνών.



Και μια αξιοσημείωτη σύμπτωση: 
Σε μια τράπουλα υπάρχουν,
52 φύλλα, όσες και οι εβδομάδες του χρόνου
13 φύλλα κάθε "χρώματος" (φυλής) όσες και οι εβδομάδες μιας εποχής
4 "χρώματα" (φυλές) όσες και οι εβδομάδες του μήνα
12 φιγούρες, όσοι και οι μήνες του χρόνου.


Marina - Olga

πηγή πληροφοριών: wikipedia.org
κείμενο: "to e-periodiko mas"

Σχόλια

Μπορεί να σας ενδιαφέρουν επίσης...

Χάρτινα καράβια…

Χάρτινα μικρά καράβια υψώνονται στον ουρανό Σε κόκκινο μπαλόνι κρεμασμένα ταξίδι κάνουν στο κενό
Μικρό χεράκι παιδικό, τα φτάνει και τα κρατάει τρυφερά Μ’ ατέλειωτη αγάπη τα τυλίγει και τα φυλάει στην καρδιά
Περνούν οι άνοιξες, τα καλοκαίρια τα ηλιοτρόπια ανθούν Κι εκεί στους κάμπους τους φωτισμένους τα χάρτινα καράβια αγκυροβολούν
Φιλία, τα ονόμασαν οι σοφοί του κόσμου αγάπη, τα ονομάζουν οι ταπεινοί λιμάνι απάγκιο οι ναυαγισμένοι στεριά ανθισμένη οι ορφανοί
Κι εγώ κοιτώ τα δυο σου μάτια και σε θυμάμαι από παιδί να βρίσκεσαι πάντα κοντά μου Φίλη, αδερφή παντοτινή!...
...
Το ποίημα αυτό συμμετείχε στο 17ο Συμπόσιο Ποίησης  που οργανώνει η αγαπημένη φίλη Αριστέα στο blog της "Η ζωή είναι ωραία"





Πασχαλινή διακόσμηση με σπάγκο

Μια εύκολη πασχαλινή κατασκευή, που θα δώσει εορταστικό αέρα στη διακόσμηση του σπιτιού, σας προτείνω σήμερα. Με απλά υλικά, χωρίς ιδιαίτερα έξοδα και κόπο, μπορείτε να τη φτιάξετε γρήγορα και να αποτελέσει και ένα ξεχωριστό χειροποίητο δώρο, αν το επιθυμείτε.
Τα υλικά που χρειάζεστε είναι: Σπάγκος σε φυσικό και λευκό χρώμαΚόλλα κρυσταλλιζέ2 μπαλόνια και ψαλίδι Για τη διακόσμηση τους:
ΧόρτοΨεύτικα αυγουλάκια σε χρώμα της επιλογής σας
Πώς θα τη φτιάξετε
Φουσκώστε το μπαλόνι και στη συνέχεια βρέξτε το σπάγκο στην αραιωμένη κόλλα. Για να την αραιώσετε προσθέστε νερό, έτσι ώστε να γίνει αρκετά ρευστή για να μουλιάσει καλά ο σπάγκος. Καλύψτε με μεμβράνη το μπαλόνι και τυλίξτε το σπάγκο γύρω του φροντίζοντας να μοιραστεί ομοιόμορφα όπως κάνουμε με ένα κουβάρι. Αφήστε το να στεγνώσει καλά. 

Σπάστε το μπαλόνι και αφαιρέστε το από το εσωτερικό της μπάλας. Κόψτε με το ψαλίδι τη μπάλα σε σχήμα ζικ - ζακ για να θυμίζει σπασμένο αυγό. Γεμίστε το κάθε κομμάτι με το άχυρο και τα ψεύτικα αυγουλάκια κα…

Όνειρα σε σακίδιο…

-Τι κάνεις ξύπνιος τέτοια ώρα;… ρώτησε ξέροντας μέσα της την απάντηση - Δεν μπορώ να κοιμηθώ, όλα γυρίζουν στο κεφάλι μου!
Συχνοί οι διάλογοι αυτοί, σχεδόν καθημερινοί επαναλαμβάνονταν λες και διάβαζαν κάποιο σενάριο. Τόσο ίδιοι, τόσο απελπιστικά ίδιοι! Εκείνη, άνεργη περισσότερο από δύο χρόνια και κείνος, με μειωμένο κάθε λίγο μισθό, έβλεπαν τη ζωή τους να χάνει κάθε προοπτική. Όλα τους τα όνειρα κλείστηκαν σ’ ένα άδειο βιβλιάριο Τραπέζης κι ας ήταν τόσο νέοι!  -Θα φτιάξω καφέ, μη σηκωθείς!... την καθησύχασε φιλώντας τη τρυφερά στο μέτωπο Δυο δόσεις καφέ έχει ακόμα, σκέφτηκε όπως έπινε την πρώτη γουλιά… δεν πάει άλλο, πρέπει να βρω μια λύση…
Παιδί ελλήνων μεταναστών γεννημένο σε μια πλούσια χώρα, ήρθε στην Ελλάδα πριν ακόμα πάει σχολείο, αφού οι γονείς του νοστάλγησαν την πατρίδα! Λίγα χρόνια αργότερα σκοτώθηκαν πιασμένοι χέρι - χέρι σ’ένα φοβερό δυστύχημα αφήνοντάς τον -παρηγοριά και ευθύνη - στον παππού και τη γιαγιά. Η πατρίδα των γονιών του έγινε πατρίδα του και το πονεμένο από το θάν…

Η εικονική πραγματικότητα ζωντανεύει την Ακρόπολη του 5ου πΧ αιώνα στον "Ελληνικό Κόσμο"

Μια νέα διαδραστική παραγωγή εικονικής πραγματικότητας, στην αίθουσα "Θόλος" του Κέντρου Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος", του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού, μας υπόσχεται ένα ταξίδι στο χώρο, το χρόνο και την ιστορία, παρουσιάζοντας την Ακρόπολη του Χρυσού Αιώνα του Περικλή, έτσι όπως ήταν όταν δημιουργήθηκε.


Μια μαγική περιήγηση - ξενάγηση, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει με κάθε λεπτομέρεια όλα τα κτίρια, που βρίσκονταν στον "Ιερό Βράχο" στις πραγματικές τους διαστάσεις και έχει την ευκαιρία να θαυμάσει τόσο τον Παρθενώνα, το Ερεχθείο, το Ναό της Απτέρου Νίκης, τα Προπύλαια, όσο και τα αγάλματα στα φυσικά τους χρώματα και όχι μόνο.


Με τη βοήθεια του καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας Πάνου Βαλαβάνη, ομάδες ειδικών, ζωγράφοι 3Dmodelers, προγραμματιστές και αρχαιολόγοι δημιούργησαν ένα θέαμα μοναδικό που παρουσιάζει εκτός των παραπάνω, ναούς και αγάλματα που δεν διασώζονται ως τις μέρες μας, όπως το Αρρηφόριον, το Ιερό του Διός Πολιέως, το Ιερό της Αρτέμιδος Β…

Ο δικός μου ήρωας

Στη ζωή κάθε ανθρώπου υπάρχουν πρόσωπα που λειτουργούν σα φωτεινοί φάροι θαρρείς. Που σου δίνουν απλόχερα το φως τους χωρίς καν να το ζητήσεις και σε διδάσκουν χωρίς καν να το καταλάβεις. Για ένα τέτοιο άνθρωπο θέλω να σας μιλήσω.

Ήρθε στην Ελλάδα πρόσφυγας το '22 από το Δικελί της Μ. Ασίας μωρό στις φασκιές, στην αγκαλιά μιας χήρας μάνας. Παιδί πλούσιας οικογένειας στον τόπο που γεννήθηκε, μεγάλωσε φτωχικά, όπως τα περισσότερα προσφυγόπουλα, με πολλή αγάπη και φροντίδα και έμαθε από πολύ μικρός να κερδίζει το ψωμί του δουλεύοντας το ξύλο. Έφτιαχνε μ’ αυτό έπιπλα σκαλιστά, που στόλιζαν τα πλούσια σπίτια του νησιού που ζούσε. Αγαπούσε τα γράμματα κι ας μη κατάφερε να πάει στο Γυμνάσιο. Έπρεπε βλέπετε να δουλέψει… όμως τα βιβλία δεν του έλειψαν ποτέ. Αγόραζε, διάβαζε, στοίβαζε βιβλία παίρνοντας γνώσεις και καλλιέργεια, που θα ζήλευαν πολλοί μορφωμένοι και πάντα ονειρευόταν ένα καλύτερο κόσμο, πιο δίκαιο, πιο ανθρώπινο, πιο σοφό.
Έτσι κύλησαν τα χρόνια μέχρι τον πόλεμο του ’40 που τ…

Ο Οκτώβρης που αγαπώ...

Όταν αποφάσισα να φύγω από την Αθήνα για την εξοχή, ο κυριότερος λόγος ήταν η φύση. Μεγαλωμένη σε διάφορες επαρχιακές πόλεις, που τότε δε γνώριζαν καν τη λέξη «πολυκατοικία», ήξερα τις αυλές με τα οπωροφόρα και τα σπίτια με τα γεράνια στα παράθυρα. Έβλεπα τις εποχές να αλλάζουν και τα δέντρα να φορούν τα χρώματα και τα αρώματα του κάθε μήνα, πριν έρθει η στιγμή να αλλάξει η διακόσμηση στο σπίτι από καλοκαιρινή σε φθινοπωρινή όπως κάνουμε τώρα στις μεγαλουπόλεις…
Το χώμα μύριζε βροχή πολύ πριν οι στάλες της βρέξουν το μέτωπό μας παίζοντας κρυφτό στις αλάνες  και τα φύλλα που έπεφταν από τα δέντρα ήταν το φθινοπωρινό χαλί της αυλής μας και έκαναν τα πατήματά μας πάνω του, ηχηρά και αφράτα… Αυτά ξαναζώ στην εξοχή, νιώθοντας τυχερή και αρνούμενη να αποχωριστώ τις παιδικές αναμνήσεις… βλέπετε είμαι από κείνους που δεν μπορούν να ζουν σε ένα τόπο με μόνο μία ή έστω δύο εποχές… μ’ αρέσουν όλες, μ' αρέσει η εναλλαγή, ο ήλιος, η ζέστη, η βροχή, το κρύο και οι μυρωδιές που τα συνοδεύουν.
Γι’ α…

Καλλιτέχνες ανάμεσά μας

Το διαδίκτυο και τα social media γίνονται συχνά αφορμή να γνωρίσουμε καλλιτέχνες της διπλανής πόρτας όπως τους λέμε. Ανθρώπους καθημερινούς, απλούς, που με μεράκι, φαντασία και αγάπη σ' αυτό που κάνουν δημιουργούν αληθινά έργα τέχνης.

Ένα τέτοιο άνθρωπο θέλουμε να σας παρουσιάσουμε σήμερα. Ζει σε μια επαρχιακή πόλη και με βασικό υλικό το ξύλο, δημιουργεί αντικείμενα που δεν αφήνουν κανένα αδιάφορο. Είδαμε τη δουλειά του και θελήσαμε να τον γνωρίσουμε λίγο καλύτερα. Ονομάζεται Λάκης Κορομηνάς και οι κατασκευές του όπως μπορείτε να δείτε στις φωτογραφίες είναι κυριολεκτικά μοναδικές!
Η Μαρίνα είχε μια σύντομη συνομιλία μαζί του. Ας τον γνωρίσουμε λίγο καλύτερα...



Τι είναι για σας η ασχολία σας με το ξύλο; Επάγγελμα, αγάπη, χόμπι; Η ασχολία μου με το ξύλο (ξύλινες κατασκευές) βασικά είναι αγάπη, χόμπι και ένα ταξίδι εν μέρη προς τα παλαιότερα χρόνια  Αν δείτε θα καταλάβετε ότι οι περισσότερες κατασκευές μου έχουν θέμα παλαιά αντικείμενα τα οποία τότε ήταν χρηστικά ως επί το πλείστον, τ…

7 ημέρες... χαμόγελο

Για κάποιους ανθρώπους το χαμόγελο σχηματίζεται στο πρόσωπό τους αυθόρμητα, αβίαστα... για κάποιους άλλους, δύσκολα! Ακόμα κι όταν τους πουν "χαμογελάστε παρακαλώ", πάλι με δυσκολία θα το κάνουν, ενώ υπάρχουν κι εκείνοι που χαμογελούν από συνήθεια, χωρίς να το νιώθουν.

Για μένα είναι εύκολο, ίσως γιατί έχω πολύ συγκεκριμένους λόγους...

Χαμογελώ κατ' αρχήν κάθε πρωί, στην καινούργια μέρα. Στην κόρη μου, που επιμένει να με λέει "μανούλα" κι ας έγινε ενήλικη. Στον άντρα μου, που παρά τα γκρίζα του μαλλιά, στα μάτια μου είναι ακόμα ο νεαρός που ερωτεύτηκα...

Χαμογελώ ανοίγοντας το παράθυρο. Κοιτάζοντας τη φύση γύρω μου. Δεν έχει σημασία αν ο ήλιος είναι λαμπερός ή κρυμμένος πίσω από πυκνά σύννεφα. Η φύση είναι πανέμορφη σε όλες της τις εκδοχές. Άλλωστε, μου είχε λείψει τόσα πολλά χρόνια, που τώρα που τη χαίρομαι, νιώθω τυχερή!

Χαμογελώ κάθε φορά που κοιτάζω τα έξυπνα ματάκια του σκύλου μου... Το βλέμμα του είναι πάντα γεμάτο αγάπη, λατρεία σχεδόν. Κουνά την ουρά τ…